گازهای گلخانه ای چیست؟
آیا شما تا حالا یک گلخانه دیده اید؟
گلخانه یک اتاق شیشهای است که نور خورشید از شیشههای آن به داخل میتابد و
هوای گلخانه را گرم میکند اما شیشههای گلخانه اجازه نمیدهند که این
هوای گرم از گلخانه خارجشود.جو یا هوایی که در اطراف ماست، شبیه یک گلخانه
است گازهای گلخانهای در جو درست مثل شیشههای گلخانه عمل میکنند نور
خورشید پس از عبور از لایههای گازهای گلخانهای وارد جو زمین میشود.
زمانی که نور خورشید به سطح زمین میرسد، مقداری از انرژی گرمایی آن توسط
خاک، آب و سایر موجودات جذب میشود. مقداری هم در جو زمین میماند و
باقیمانده آن به فضا برمیگردد. اگر مقدار گازهای گلخانهای در جو از حد
طبیعی آن بالاتر باشد، انرژی کمتری به فضا برمیگردد، در نتیجه جو زمین گرم
تر میشود و به دنبال آن دمای کره زمین بالا میرود.اثر گلخانهای، کره
زمین را به اندازهای گرم نگه می دارد که ما انسان ها بتوانیم بر روی آن
زندگی کنیم اما اگر اثر گلخانه ای شدت یابد، ممکن است دمای زمین به قدری
زیاد شود که ما و بقیه گیاهان و جانوران نتوانیم گرمای آن را تحمل کنیم.
گازهایی که باعث اثر گلخانهای در جو
میشوند، به گازهای گلخانهای معروفند. این گازها میتوانند تا مدت زیادی
حرارت را در خود نگه دارند، و امروزه اضافه شدن بیش از حد گازهای گلخانهای
به جو زمین، باعث افزایش دمای زمین شدهاست. از مهمترین این گازها
میتوان از بخار آب و دیاکسیدکربن نام برد. از دیگر گازهای گلخانهای
میتوان متان را نام برد که دراثر خوردن چوب توسط موریانه تولید میشود.
گازهای
گلخانهای عبارتاند از ترکیبات گازی که در «اثر گلخانهای» نقش دارند.
عمده ترین گازهای طبیعی از این دسته عبارتاند از: بخار آب (۶۰ درصد)، دی
اکسید کربن (۲۶ درصد) و اوزون. دیگر گازها که اهمیت کمتری دارند عبارتاند
از: متان، اکسید نیتروژن، سولفید هگزافلوراید، هالوکربنها مثل فرئون و دیگر
CFCها.
ترکیبات گازی عمده اتمسفری یعنی اکسیژن و نیتروژن (N2 and O2)
جزء گازهای گلخانهای محسوب نمیشوند به این دلیل که گازهای دو ملکولی
همسان مثل: N2, O2, H۲ و غیره نقشی در جذب اشعه فروسرخ ندارند.
فعالیتهای
صنعتی و کشاورزی انسانها در افزایش این گازها نقش دارند. بیشترین اثر
فعالیتهای انسانی بر افزایش گاز دی اکسید کربن است. موارد زیر نمونهای از
نقش انسان در افزایش این گازها میباشند:
• سوختهای فسیلی و جنگل زدایی – افزایش دی اکسید کربن.
• چرای دامها و کشتهای غرقابی مثل برنج - افزایش غلظت متان.
• استفاده از CFCs در یخچال و فریزر و مبردها و ... .
علت
خورشید
میتابد و زمین را گرم میکند. بخشی از نور هنگام ورود به جو منعکس میشود
و باقی آن وارد اتمسفر شده و به زمین میرسد و آن را گرم میکند. زمین که
گرم شده، شروع به تابش میکند. زمین مقداری از این انرژی ای در سالهای اخیر
بیشتر شده و زمین در حال گرم شدن است. متان و CFC انرژی بیشتری را به دام
میاندازند، اما دی اکسیدکربن مهمترین بخش گازهای گلخانهای است، زیرا حجم
بیشتری از آن در اتمسفر وجود دارد.احتراق سوختهای فسیلی ( زغال سنگ، نفت و
گاز ) دلیل اصلی ازدیاد بیش از حد دی اکسیدکربن است. اما برخی دیگر از
دانشمندان با این نظر مخالفند. آنها میگویند که مطالعات انجام شده عموماً
بر پایه مدلسازیهای کامپیوتری است و آب و هوای زمین بسیار پیچیده تر از آن
است که بتوان رفتار آن را پیش بینی کرد. اما مطالعاتی که در سال ۲۰۰۱،
توسط تیمی از محققان انگلیسی انجام شد، نشان میدهد که طبق اصلاعات
ماهوارهای ۳۰ سال گذشته، تشعشعی که از زمین به فضا فرستاده میشود، کاهش
یافتهاست. این یعنی اثر گلخانهای همگام با تولید بیشتر گازهای گلخانهای،
افزایش پیدا کردهاست.
پروتکل کیوتو
این معاهده با هدف موظف ساختن
کشورهای جهان به کاهش اثرات گازهای گلخانهای و تبعات منفی گرم شدن زمین،
میان کشورهای جهان به امضا رسید. معاهده در محل کیوتوی ژاپن و در دسامبر
۱۹۹۷ تنظیم شد و از مارچ ۱۹۹۸ جهت امضاء کشورهای مختلف ارائه شد و در ۱۵
مارچ ۱۹۹۹ نهائی شد. در این معاهده مشخص شده که تا چه سال و تا چند درصد از
گازهای گلخانهای کاسته شود. و گازهای مورد نظر عبارتاند از: دی اکسید
کربن، متان، اکسید نیتروژن، سولفورهگزافلوراید، HFCها و PFCها. همچنین
کشورهای ثروتمند ضمن متعهد شدن به اجرای مفاد این عهدنامه موظف به کمک به
دیگر کشورها در این زمینه شدند.
' متان چگونه تولید میشود؟'
وقتی که شما:
-زباله هایتان را به محل دفن زباله میفرستید،
-حیواناتی مثل گاو، گوسفند و ... را برای تولید لبنیات و گوشت پرورش میدهید،
-در شالیزار برنج میکارید،
-زغالسنگ استخراج میکنید.
-اتومبیلها و کارخانههایی هم که مایحتاج روزانه ما را تولید میکنند،
مقادیر زیادی از انواع گازهای گلخانهای را به هوا میفرستند.